Dụ Hương Tú là họ hàng bên bác gái, hình như là chị họ của bác.

Ở trong làng, có thể nói bà là một nhân vật "có tiếng".

Mà nói "có tiếng", thật ra là tiếng xấu nhiều hơn tiếng tốt.

Mỗi lần người lớn nhắc tới bà, toàn là lời bình chẳng mấy hay ho.

Dụ Vãn Linh gom góp hết những mẩu thông tin lặt vặt mình từng nghe lén, đại khái hiểu được: Dụ Hương Tú là kiểu người "cứng đầu, cố chấp, ngốc nghếch".

Bà từng gả cho một ông chuyên mổ heo, nhà ông này cách nhà Dụ Vãn Linh không xa. Khu đó gọi là "thôn nhà họ Hứa", dân làng phần lớn đều họ Hứa, ông chồng của Dụ Hương Tú cũng trùng họ như vậy.

Nhà chồng có ruộng có ao cá, ban ngày bán thịt bán cá, thu nhập cũng khá, đặc sản của nhà là sườn heo chẳng bao giờ thiếu.

Khi Dụ Hương Tú mang thai, ai cũng khuyên bà nên lén lút dưỡng thai rồi sinh, nhỡ đâu sinh con gái thì sao? Đợi khi nào có con trai thì hãy công khai.

Nhưng bà không chịu.

Bà nói: "Con trai con gái gì cũng là con tôi, sao tôi phải giấu?"

Kết quả sinh ra đúng là con gái thật. Nhà chồng muốn sinh tiếp để có con trai, bèn nảy sinh ý định cho con gái đi. Dụ Hương Tú sống chết không đồng ý, cả nhà cãi nhau như ong vỡ tổ. Cuối cùng, bên nhà chồng phải nhún nhường trước, viện cớ chính sách cho phép: con đầu là gái thì có thể sinh tiếp.

Bảo bà dứt sữa sớm để mau sinh đứa thứ hai. Nhưng bà vẫn không chịu. Thậm chí còn nói thẳng một câu rất gắt: "Tôi chỉ sinh một đứa! Tôi sinh con chứ có làm chuyện xấu đâu mà phải giấu giấu giếm giếm! Mà nếu sinh thêm thằng con trai thì ai sẽ yêu thương con gái tôi đây?! Con gái thì tôi cũng tự mình nuôi! Ai không chịu được thì khỏi sống chung!"

Vì vậy, nhà cửa chẳng yên, suốt ngày to tiếng cãi vã.

Cuối cùng, khi con gái tròn một tuổi, họ ly hôn. Từ đó, Dụ Hương Tú trở thành mẹ đơn thân.

Sau khi ly hôn, bà đổi họ con gái theo họ mình, từ "Hứa Linh" thành "Dụ Linh", rồi dắt con lên thành phố kiếm việc.

Lúc đó, Dụ Vãn Linh nghe người lớn bàn tán sau lưng toàn mắng bà là "ngu", nói có chồng giàu mà không biết giữ, lại ôm theo con gái đơn độc ra ngoài bươn chải, đáng hay không đáng?

"Mấy năm nay cô ấy có về ăn Tết không? Tôi thấy hình như lâu rồi chẳng thấy mặt đâu." Mẹ Hứa vừa nói, vừa ngồi xuống trước cái rổ lớn, nhấc rổ lên lắc lắc, rồi bốc một vốc lạc bắt đầu bóc vỏ.

Hôm nay là cuối tuần, Dụ Vãn Linh được nghỉ học, mẹ Hứa gọi cô lại giúp một tay.

Thấy vậy, bác gái cũng kéo ghế tre đến ngồi bên cạnh.

Vừa cùng bóc lạc, bác vừa đáp: "Hồi mới đi thì Tết còn về vài lần, mấy năm nay thì thôi luôn rồi. Nghe dì cả nói, cô ấy cứ bảo bận lắm, nhưng vẫn hay gọi điện về, thỉnh thoảng còn gửi tiền cho dì cả với dượng nữa, gửi cũng hậu hĩnh lắm đấy."

"Bận đến mức đó à? Đến Tết cũng không có thời gian về? Hay là... không muốn về thì có."

"Ai biết được? Nhưng mà bận thì cũng bận ra trò đấy, không uổng công cày cuốc. Nghe nói giờ cô ấy mua nhà ở thành phố rồi."

Mẹ Hứa trợn tròn mắt, há miệng kêu một tiếng: "Trời đất ơi!"

Tay đang bóc lạc cũng khựng lại, mắt mở to hết cỡ: "Một mình cô ấy kiếm tiền mà mua được nhà rồi hả?! Tôi với ông Hứa hai người cùng làm ăn buôn bán còn chưa đủ tiền mua nhà nữa kìa, vẫn còn đi thuê đây này! Cô ấy làm gì mà kiếm tiền ghê vậy? Chẳng lẽ... làm cái nghề không sạch sẽ đó hả?"

"Cái này thì tôi không rõ lắm đâu... Với lại cũng không phải mua nhà trả thẳng một lần, vay nợ cũng kha khá đấy! Nghe nói cô ấy từng bán bảo hiểm, sau lại bán nhà, mà nghề đó nghe bảo bán được một căn là hoa hồng rất cao!"

"Vậy thì cũng tính là có bản lĩnh đó chứ..."

"Nhưng chắc chắn là cực rồi! Cô nhìn cô ấy đi, bận đến nỗi không thèm về nhà luôn. Nếu ngày trước mà bớt cứng đầu, chịu sống yên với cái ông đồ tể kia thì có phải khỏe hơn không? Cô coi cái ông bán thịt giờ cưới vợ mới, sinh được con trai, vợ chả cần làm gì, ngày ngày ở nhà chăm con, chiều chiều ngồi ngoài sân phơi nắng ăn hạt dưa, sống thoải mái ghê chưa."

"Ờ thì... cũng đúng ha..." Mẹ Hứa phụ họa, "Con gái cô ấy giờ chắc cũng lớn lắm rồi? Tôi nhớ hình như lớn hơn đứa lớn nhà tôi mười tuổi, chắc giờ cũng gần mười tám rồi ha? Còn đi học không vậy?"

"Đang học cấp ba đó, nghe nói học giỏi lắm."

Dụ Vãn Linh ngồi giữa hai người phụ nữ, nghe mấy chuyện tán gẫu như thế riết cũng bắt đầu thấy tò mò về cái người tên là Dụ Hương Tú, người đàn bà mà ai cũng gọi là cứng đầu không biết điều.

Nhưng cô không ngờ, rất nhanh sau đó, họ gặp nhau thật.

Hè năm đó, cô tận mắt nhìn thấy Dụ Hương Tú và con gái của bà là Dụ Linh.

Vì Dụ Linh thi đậu đại học, Dụ Hương Tú đưa con về quê làm tiệc mừng đậu trường.

Trong bữa tiệc, ai nấy đều âm thầm quan sát hai mẹ con họ. Dụ Vãn Linh cũng không kìm được mà liên tục nhìn theo.

Có lẽ vì từng nghe quá nhiều lời không hay về họ, nên trong tưởng tượng của cô, Dụ Hương Tú chắc là một bà cô mặt lạnh như tiền, khó gần, khó nói chuyện. Không ngờ ngoài đời lại là một người tràn đầy sức sống, ăn mặc tươm tất, tác phong gọn gàng, ánh mắt sắc sảo, toát lên khí chất rất tháo vát.

Con gái Dụ Linh cao ráo xinh đẹp, cả người rạng rỡ tự tin, hoạt bát bạo dạn hơn hẳn những cô gái trong làng. Đứng trước bao nhiêu người lạ, cô ấy vẫn không hề sợ sệt, lễ phép rót trà mời rượu từng người.

Bàn ngồi của Dụ Vãn Linh toàn là bà con họ hàng nhà mình, vừa ăn vừa thì thào bàn tán về hai mẹ con kia.

"Con nhỏ đó nhìn cũng xinh đấy chứ!"

"Bà ấy giỏi thiệt, một mình nuôi con, mà nuôi con vô tới đại học điện ảnh luôn kìa, học diễn xuất nghe nói tốn tới mấy chục triệu đó nha?"

Khi mẹ con Dụ Hương Tú tới bàn họ mời rượu, có người khuyên răn:

"Hương Tú à, thật ra nên chọn ngành nào dễ xin việc thì hơn đó!"

"Đúng rồi, bà coi trên tivi đó, mấy diễn viên toàn không lấy chồng. Như cái cô Thu Lam ấy, ba mươi tuổi mới chịu sinh con! Sao mà sống nổi!"

Lời khuyên từ mấy bậc trưởng bối khiến sắc mặt Dụ Linh tối sầm lại. Cô ấy nói thẳng:

"Chuyện của cháu, để cháu tự lo! Cảm ơn mấy cô chú quan tâm, nhưng mấy người nên lo cho con cháu mình kết hôn sớm thì hơn."

"Trời ơi, bé Linh nhà tôi nó có chính kiến lắm nha! Chuyện gì của mình thì nó tự quyết thôi! Tôi làm mẹ chỉ việc ủng hộ là đủ rồi!" Dụ Hương Tú cười xòa dàn hòa, kéo lại bầu không khí.

Sau vài câu khách sáo, mẹ con bà quay đi mời bàn khác.

Mẹ Hứa ngồi xuống, liền cảm khái với ba Hứa: "Bà ấy một thân một mình ra ngoài bươn chải, đúng là vất vả thật... Nhưng nuôi được đứa con vô đại học cũng đáng nể thiệt. Có điều tiếc là chỉ sinh được có một đứa con gái, sau này con gái đi lấy chồng rồi, ở nhà chỉ còn mình bả, chắc cô đơn lắm."

Ba Hứa nhấp một ngụm rượu, hắng giọng một cái rồi tiếc nuối nói: "Cô ta giỏi kiếm tiền thì có, chứ đầu óc chẳng ra làm sao, bướng đến chết, nói cũng không nghe. Sinh mỗi một đứa con gái thì được tích sự gì? Cày nửa đời người, sau này con gái lấy chồng rồi, cái gì cũng mang đi cho nhà chồng hết, cả đời chẳng khác gì làm công không công cho người ta."

Những lời bàn tán ấy chẳng khiến Dụ Vãn Linh thấy hứng thú, cô chỉ lặng lẽ cúi đầu ăn cơm, không muốn nghe thêm gì nữa.

Cô chỉ nhớ, trước khi ăn, ba đã xoa đầu ba chị em, nói: "Nhìn chị Dụ Linh kìa, giỏi chưa! Nếu sau này các con cũng đậu đại học, ba sẽ ra phố đốt pháo chúc mừng!"

Trong lòng cô thầm nghĩ: Nếu sau này mình đậu đại học, liệu ba có tổ chức tiệc mừng thật lớn như thế không? Liệu lúc đó, ông có thể tự hào tuyên bố với mọi người rằng con bé là con gái của tôi không?

Tháng Bảy qua đi, em trai tròn một tháng tuổi.

Hôm ấy, ba mang về một chiếc khóa trường mệnh bằng bạc và một đôi vòng bạc, đưa cho mẹ tự tay tết sợi dây đỏ rồi đeo khóa vào cổ em.

Nhưng em trai còn nhỏ, hay quẫy đạp, mẹ sợ siết cổ nên tháo ra, chỉ giữ lại hai chiếc vòng đeo tay.

Dụ Vãn Linh không hiểu mấy món đồ đó có ý nghĩa gì, chỉ thấy cái khóa lấp lánh ánh bạc, hoa văn tinh xảo, đẹp đến mê người.

Cô cầm lên ngắm nghía, mê mẩn không rời tay, bèn năn nỉ ba mua cho mình một cái.

Ba từ chối, nói: "Cái này là để cầu bình an cho con trai, con gái thì không cần."

Lòng cô thoáng hụt hẫng, nhưng nghĩ mãi cũng không hiểu: Tại sao con gái lại không cần được bảo vệ?

Câu hỏi ấy cứ quanh quẩn trong đầu cô suốt một thời gian dài.

Rồi thời gian trôi đi, chuyện đó dần bị lãng quên. Nhưng tới tháng Giêng năm sau, nó lại ùa về, lần nữa làm cô day dứt.

Ở quê cô, hằng năm vào mùng Mười tháng Giêng, từ đường sẽ tổ chức nghi lễ "Thêm đinh – Thắp đèn".

Chữ "đèn" (灯) và "đinh" (丁 – con trai) đồng âm, ông nội bảo: "Trong nhà có con trai mới được gọi là thêm đinh, thì phải lên đèn cúng tổ tiên."

Gia đình sinh được con trai mới được tham gia, tên con sẽ được ghi vào gia phả.

Ba đã chuẩn bị sẵn một chiếc lồng đèn đỏ hình vuông, trên một mặt viết tên em trai, mặt kia là lời chúc tốt lành.

Hôm đó chiêng trống vang trời, pháo nổ rền vang, những nhà được lên đèn lần lượt gánh lễ vật xếp hàng tiến vào từ đường họ Hứa.

Sinh tới bốn đứa con, năm nay cuối cùng ba mẹ cũng có thể chính thức tham gia, dù trên vai gánh nặng trĩu, nhưng ánh mắt ba vẫn rạng ngời, dáng vẻ hớn hở, như thể bao vất vả đều là ngọt ngào.

Các bậc trưởng lão treo từng chiếc lồng đèn lên xà nhà, ba ngẩng đầu nhìn chiếc đèn nhà mình, mặt đầy mãn nguyện. Ông còn đứng ngắm rất lâu, thấy lệch một chút liền nhẹ tay chỉnh lại.

Chứng kiến tất cả, Dụ Vãn Linh tò mò hỏi mẹ: "Con với hai em có đèn không ạ?"

Mẹ đáp: "Con gái thì không có, chỉ sinh con trai mới được treo đèn."

"Vì sao chỉ con trai mới được?"

Mẹ thở dài, đáp: "Con trai là trụ cột gia đình... Nhà mà không có con trai là không được... Giờ con chưa hiểu, sau này lớn lên sẽ hiểu thôi."

Nhưng Dụ Vãn Linh dù nghĩ cỡ nào cũng không thể hiểu nổi.

Cô nhìn quanh một vòng, ngày vui rộn ràng, cờ đỏ, đèn hoa khắp nơi. Người lớn, trẻ con, đàn ông, phụ nữ, ai ai cũng rạng rỡ. Không ai cảm thấy có gì bất thường cả.

Tối đó, Dụ Vãn Linh một mình đến đứng trước cửa từ đường, ngước nhìn hàng dài những chiếc đèn lồng đỏ rực.

Người Trung Quốc rất chuộng màu đỏ, có chuyện vui gì cũng thích treo đèn đỏ khắp nơi để ăn mừng. Nhưng màu đỏ ấy, trong mắt cô hôm đó lại chẳng mang nổi chút gì gọi là hân hoan.

Mọi lời chúc tốt đẹp nhất trên đời đều dành hết cho những đứa con trai. Nơi đây treo biết bao đèn, vậy mà không có một chiếc nào được thắp lên vì con gái.

Thời gian trôi nhanh, em trai chập chững biết đi, nhưng đi chưa vững, suốt ngày té dập mặt, trán bầm tím liên tục. Ba mẹ xót con, bèn nghĩ đến việc xin đèn Phật cầu bình an.

Họ chọn một ngày lành tháng tốt, bế em trai đến chùa xin một ngọn đèn trường minh.

Ngọn đèn ấy sẽ được đặt trước tượng Phật, cháy suốt ngày đêm không tắt. Nhưng mỗi tháng phải đến dâng hương và cúng tiền duy trì. Vậy là tháng nào ba mẹ cũng lên chùa, không quản nắng mưa, lễ bái khẩn cầu, dâng lời nguyện chúc tốt lành nhất cho đứa con trai duy nhất.

Còn Dụ Vãn Linh, lần này không hỏi nữa, cô biết chắc chắn rằng mình và em gái sẽ không có đèn ấy.

Ba mẹ dốc lòng thắp đèn, nhưng người tính không bằng trời tính. Lúc tai họa giáng xuống, có muốn trốn cũng chẳng trốn nổi.

Quán bánh của ba mẹ làm ăn khấm khá, tiếng tăm vang dội ở huyện Tấn Xuyên. Cuối cùng cũng đủ tiền mua một chiếc xe hơi vào năm Dụ Vãn Linh lên 11.

Có xe riêng rồi, mỗi lần đi giữa huyện và làng không cần chen lấn xe khách nữa, mọi chuyện thuận tiện hơn nhiều.

Năm đó, như thường lệ, cả nhà về quê ăn Tết. Qua mùng 4 sẽ quay lại huyện làm ăn.

Lúc đầu định đưa luôn Dụ Vãn Linh theo về thành phố nghỉ đông, nhưng bốn đứa con cộng thêm hai người lớn, ngồi xe thì quá tải. Trẻ con chiếm chỗ ít, chen một chút là được, nhưng Tết nhất công an hay chặn xe kiểm tra gắt gao, ba mẹ không dám liều.

Thế là để cô lại quê, bảo: "Ở nhà giúp ông bà nội một tay, vài hôm nữa ba mẹ quay lại đón."

Dụ Vãn Linh ngàn vạn lần không cam lòng, nhưng cũng chỉ đành gật đầu, ở lại quê, vừa đếm ngày vừa ngóng chờ.

Nhưng cô chẳng bao giờ đợi được nữa.

Thứ đến với cô không phải là người thân, mà là tin dữ.

Tết năm ấy, như nhiều nhà khác, ba mẹ cũng đốt hương nến cúng tổ tiên. Họ đốt hai cây nến trên ban công. Nào ngờ nửa đêm lửa bén ra ngoài, đúng lúc chỗ đó chất đống giấy bìa phế liệu.

Lửa bùng lên nhanh chóng. Mọi người đang say ngủ, không kịp phản ứng. Thế là cả nhà năm người, ba mẹ, em trai, hai em gái chết cháy ngay tại nhà mình.

Khóa trường mệnh, đèn trường minh, chẳng thứ nào giữ nổi mạng em trai.

Mà chính Dụ Vãn Linh là đứa bị bỏ ở quê lại may mắn sống sót.

Khoảng thời gian đó đau đớn đến mức cô chẳng nhớ nổi mình đã trải qua như thế nào. Chỉ nhớ là đột nhiên cô mất cả ba mẹ, lẫn các em.

Mỗi ngày đều chìm trong nước mắt. Ông bà nội cũng vì cú sốc mà già đi trông thấy. Họ chỉ có hai người con, bác là anh cả, ba cô là con út, là người họ yêu thương nhất.

Đau đớn đến mức người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh, ông bà chẳng chịu nổi. Mùa đông cuối năm đó, ông nội đột quỵ vì nhồi máu cơ tim, bà nội cũng bị tai biến liệt nửa người.

Mỗi lần nhớ về năm ấy, Dụ Vãn Linh đều cảm thấy đó là một năm đại hạn, mọi điều xui xẻo, tang thương dồn dập đổ xuống.

Thậm chí con gái của Dụ Hương Tú – Dụ Linh cũng phát điên vào năm ấy.