04.

Rốt cuộc ta và Bùi Túc vẫn là thấp cổ bé họng, làm sao đấu lại được cường quyền. Trước khoản thuế thân nặng nề của triều đình, có những số mệnh không muốn chấp nhận cũng phải chấp nhận. Nhưng mẹ thì lại có chút khác biệt. Bà dùng số tiền đồng có được từ việc tiếp khách suốt ba tháng để mua lại một chiếc máy dệt đạp chân cũ kỹ ở chợ đồ cũ. Có công cụ rồi thì có thể dệt vải. Mẹ gỡ tấm vải đỏ xuống, thay bằng một lá cờ chiêu mộ học đồ. 

Thời buổi này chiến tranh loạn lạc triền miên. Người dân có được miếng cơm nóng ăn đã là không dễ, làm gì có tiền dư giả để đi học nghề. Mẹ chọn một lối đi riêng, không thu phí học nghề. Bà chỉ yêu cầu sau khi họ thành thạo tay nghề thì phải ở lại xưởng của bà làm công. Tiền công tính theo sản phẩm, và được bao một bữa cơm trưa. Điều kiện tính ra chẳng có gì là quá tốt, nhưng trong năm tháng đói khát “người ăn thịt người” này, đây đã được coi là một con đường sống. 

Số lượng nữ tử tìm đến nương tựa nhiều không đếm xuể. Mẹ chọn ra hai người có thiên phú nhất giữ lại. Những người còn lại bà cũng không để họ chịu thiệt. Tuy không được giữ lại làm công, nhưng họ được mẹ phát triển thành các “đại lý cấp dưới”. Chỉ cần bán được một sản phẩm thành phẩm do công xưởng nhà ta làm ra, họ sẽ nhận được phần thưởng trị giá một phần mười tiền hàng.

Mẹ có mắt thẩm mỹ tốt, lại biết vẽ bản phác thảo quần áo. Thêm vào đó, y phục làm ra vừa rẻ, vừa đẹp, lại nhẹ nhàng, dễ làm lụng, nên rất được những gia đình nghèo khó ưa chuộng. Ngày tháng cứ thế êm đềm trôi qua. Bùi Túc cũng dần cao lớn lên, hắn tự học được bản lĩnh săn bắn. Thỉnh thoảng còn săn được cả lợn rừng. Mỗi lần như vậy, mẹ luôn cắt mỡ béo ra thành từng miếng nhỏ như hạt lựu, dùng lửa nhỏ đảo thật đều tay, rán ra thứ mỡ nước vàng óng ả. Sau đó, bà giã nhỏ phần tóp mỡ giòn rụm, bọc vào trong bột ngũ cốc thô, đem hấp chín rồi chia cho mọi người cùng ăn.

Lúc ấy, ta đang ngồi dưới cây hoa gạo trong sân, làm bài tập mà mẹ giao cho. Bà nói con gái cũng phải đọc sách viết chữ, phải hiểu lý lẽ và biết nhìn người. Người ta không nhận dạy thì tự bà dạy ta. Cũng chính từ lúc này ta mới biết, hóa ra mẹ hiểu biết nhiều thứ đến thế. Bà không chỉ biết chữ, mà còn biết cách băng bó vết thương. Lần trước Bùi Túc đánh nhau với người ta bị thương ở tay, chính mẹ đã cố định vết thương cho hắn. Mẹ tra hỏi lý do tại sao hắn lại đi đánh nhau với người ta. Bùi Túc nhất quyết không nói. Mẹ lập tức phạt hắn không được ăn cơm. Nhưng ta thì biết rõ, hắn làm vậy là để trút giận cho mẹ. 

Nhà thím béo bên cạnh luôn thích đâm bị thóc chọc bị gạo sau lưng người khác. Mụ ta rêu rao rằng mẹ là loại phụ nữ rách nát, phải đi bán thân để nuôi hai đứa con hoang. Những lời ác ý đó cứ một đồn mười, mười đồn trăm. Nói nhiều rồi, lọt vào tai mẹ đã trở nên vô cùng khó nghe. Bùi Túc tức không chịu nổi, đi khắp nơi kiếm chuyện đánh nhau, mưu toan dùng nắm đấm để bắt họ phải ngậm miệng lại. Nhưng hắn càng làm vậy, lời đồn đại lại càng truyền đi quá đáng hơn. 

Sau đó mẹ biết chuyện, nhưng bà chẳng nói lời nào. Bà chỉ cắt cho mỗi nhà nửa lạng thịt lợn rồi khua chiêng gõ trống mang sang tặng. Duy chỉ có nhà thím béo là không được miếng nào. Không chỉ có vậy, lúc tặng thịt, bà còn không một tiếng động mà ám chỉ rằng người đàn ông nhà thím béo bị bất lực bẩm sinh, căn bản là không thể sinh con. Cái bệnh này lại còn di truyền sang con trai chứ không di truyền sang con gái. Từ đó nhà thím béo cãi vã om sòm, gà bay chó sủa, chẳng còn tâm trí đâu mà đi bàn tán tin đồn nhảm nhí về mẹ nữa.

Một cơn gió thổi qua. Hoa gạo xoay tròn mấy vòng rồi rụng xuống đỉnh đầu ta. Ta thu hồi dòng suy nghĩ, vừa vặn nhìn thấy mẹ bưng đĩa bánh bao nhân tóp mỡ đi tới. Bà giơ tay gạt bông hoa rụng trên đầu ta xuống, mỉm cười hỏi: 

“Viết xong chưa?” 

Ta lắc đầu, chỉ vào hàng chữ nhỏ nhắn, thanh tú trên tờ giấy, hỏi: 

“Mẹ, thực nghiệp hưng quốc (phát triển sản xuất kinh doanh để giúp đất nước hưng thịnh) có nghĩa là gì ạ?”

05.

Bốn chữ này là do mẹ viết ra để cho ta tập viết theo. Thấy ta hỏi như vậy. Bà đặt chiếc sọt xuống, tiện tay lau sạch tay vào tạp dề rồi cầm lấy thỏi than vạch một đường trên tờ giấy. Hai chữ “thực nghiệp” được khoanh tròn lại. 

“Sau này lớn lên, con tự khắc sẽ hiểu.” 

Khi nói những lời này. Ánh mắt bà nhìn về nơi xa xăm. Còn trong mắt ta thì tràn đầy vẻ mơ màng.

Bùi Túc sán lại gần: “Xuân Hoa, muội không ăn bánh bao à?” 

Đầu óc ta trống rỗng một chốc. Ta “á” lên một tiếng rồi nhìn vào trong sọt. Năm cái bánh bao nhân tóp mỡ ban đầu giờ chỉ còn lại hai cái. Nhìn lại Bùi Túc, hai má hắn phồng lên căng phồng, trong tay còn đang nắm chặt một cái. Trong ký ức của ta, cha luôn là người trầm ổn và cao lớn. Nhưng Bùi Túc của hiện tại cũng chỉ là một đứa trẻ không lớn hơn ta là bao. Hai năm qua. Ta đi theo hắn mò cá bắt chim, không ít lần nghịch ngợm quậy phá. Trong mắt người ngoài, chúng ta rõ ràng là một cặp anh em ruột. Ta lao lên, dùng cả hai tay thọc vào mồm hắn để móc bánh bao ra. Bùi Túc “ú ú ớ ớ” chạy khắp nơi. Trong một thời gian ngắn, căn ngôi nhỏ hoàn toàn náo loạn. Mẹ đứng bên cạnh mím môi cười khẽ.

Chạy mệt rồi, ta và Bùi Túc ngồi xổm ở góc tường ăn bánh bao. Thừa lúc mẹ đang bận rộn, hắn sáp lại gần, hạ thấp giọng hỏi: 

“Xuân Hoa, tại sao trước đây muội lại gọi ta là cha vậy?” 

Ta đang ăn rất ngon lành. Nghe vậy, đầu óc chẳng kịp nghĩ ngợi gì, lập tức kể ra đầu đuôi gốc rễ mọi chuyện. Bùi Túc nghe xong, đến cả bánh bao cũng không buồn ăn nữa, cúi đầu im lặng một lúc lâu. Rồi chưa đầy ba ngày sau, hắn lại hỏi ta cùng một câu hỏi đó. Tuy rằng ta nghi ngờ nhưng vẫn theo cách nói trước đây mà kể lại một lần nữa. Chiều tối ngày hôm sau. Hắn lại bưng bát sán đến trước mặt ta, hỏi một câu y hệt như cũ. Ta dùng ánh mắt như nhìn thấy ma trừng trừng nhìn hắn. Bùi Túc sờ sờ lên mặt: 

“Sao thế? Trên mặt ta có dính gì à?” 

Ta “oa” một tiếng, bật nhảy cao ba mét ngay tại chỗ rồi cắm đầu cắm cổ chạy vào phòng mẹ. 

“Mẹ ơi, cha… à không, là ca ca, huynh ấy bị trúng tà rồi.” 

Mẹ đang vẽ phác thảo quần áo, nghe vậy lập tức cười khẽ.

“Con nói bậy bạ gì đó!” 

“Là thật mà.” 

Ta thêm mắm thêm muối kể lại tình hình một lượt. Sắc mặt mẹ cũng theo đó mà trầm xuống. Bà gọi Bùi Túc đến, nói cho hắn biết chúng ta đến từ mười bảy năm sau. 

“Ta là nương tử được cưới hỏi đàng hoàng của chàng, còn con bé là con gái của chàng.”

Bùi Túc há hốc mồm, đứng ngây người tại chỗ.

Keng! Trong màn đêm vang lên tiếng gõ mõ báo canh. Hắn bừng tỉnh, xoa xoa đầu mình, hỏi: 

“Ta vừa mới bị làm sao thế?” 

“Mẹ, không phải người nói có việc tìm con sao?” 

Dứt lời. Ta nhìn thấy sắc mặt mẹ trong nháy mắt trở nên trắng bệch.

06.

Sau ngày hôm đó. Mẹ trở nên nôn nóng, lo âu một cách rõ rệt. Bà tự nhốt mình trong phòng, không ngừng triệu hồi cái hệ thống kia. Nhưng đáp lại bà luôn là một khoảng lặng im thin thít. Nhưng bà cũng không thể sa sút tinh thần quá lâu. Bởi vì tiệm may lớn nhất phủ châu là Cẩm Tú Các đã tìm đến tận cửa. Họ muốn mua lại tập phác thảo quần áo trong tay mẹ. Giọng điệu của chưởng quầy của Cẩm Tú Các kiêu ngạo: 

“Tập phác thảo này của ngươi vốn chẳng đáng tiền, kiểu dáng lại đơn giản, thợ may có chút kinh nghiệm liếc mắt một cái là có thể làm ra một cái y hệt.” 

Mẹ hỏi ngược lại: “Vậy tại sao các người còn đến mua của ta?” 

Chưởng quầy xem ra cũng thẳng thắn. 

“Tất nhiên là vì chủ nhân của chúng ta nhìn trúng tay nghề của phu nhân. Chỉ cần ngài gật đầu, Cẩm Tú Các chúng ta sẵn sàng mời ngươi gia nhập với đãi ngộ của đại sư phụ.” 

Hắn dùng tay ra dấu số tám. 

“Mức này, cuối năm còn có tiền chia hoa hồng, phu nhân nên cân nhắc cho kỹ.” 

“Thời buổi này loạn lạc vô cùng, một người phụ nữ nuôi hai đứa nhỏ vốn dĩ đã gian nan, nhưng nếu có Cẩm Tú Các làm chỗ dựa, dù sao ngày tháng sau này cũng sẽ dễ thở hơn nhiều.”

Bùi Túc lén lút đánh cược với ta, nói mẹ sẽ không đồng ý đâu. Trong lòng ta cũng nghĩ mẹ sẽ từ chối. Nhưng điều khiến tất cả mọi người không ngờ tới là, mẹ lại đồng ý. Nhưng bà đưa ra một điều kiện: phải mang theo tất cả những người dưới trướng bà đi cùng và sắp xếp cho họ thật thỏa đáng. Tổng cộng có hai người thợ may, tám người tiểu thương bán hàng rong trên phố. Cẩm Tú Các đồng ý rất sảng khoái. Nghe nói chủ nhân của họ cũng là một nữ tử, người trong nghề tôn kính gọi một tiếng Liễu cô nương. Nàng xuất thân từ quý tộc, sau khi tổ tiên sa sút thì bắt đầu chuyển sang kinh doanh. Truyền qua từng đời, đến vị Liễu cô nương này đã là người kế thừa đời thứ ba.

Những chuyện này đều là do mẹ kể cho ta nghe sau khi về nhà. Lúc bấy giờ, cả gia đình chúng ta đã dọn đến châu phủ. Nơi này phồn hoa hơn vùng huyện lỵ, độ bao dung cũng cao hơn. Dưới sự hỗ trợ của Liễu cô nương, mẹ gửi ta vào học đường dành cho nữ tử. Bùi Túc vốn xuất thân từ gia đình quan lại, cũng từng được học hành, mẹ không nỡ để hắn bỏ lỡ việc học nên cũng gửi hắn vào học đường dành cho nam tử. Học phí của hai đứa trẻ không phải là một con số nhỏ. May mà Liễu cô nương nhân từ, cung cấp cho ba người nhà chúng ta chỗ ăn chỗ ở. Tuy điều kiện đơn sơ, nhưng mẹ có một đôi tay khéo léo. 

Bà bài trí nhà cửa vô cùng ấm cúng, thoải mái. Bùi Túc cũng không còn cái dáng vẻ gầy gò, vàng vọt như trước nữa. Dưới sự chăm sóc tỉ mỉ của mẹ… Chỉ trong vòng ba năm ngắn ngủi, vóc dáng của hắn đã cao lên một đoạn lớn, cao hơn ta hẳn một cái đầu. Sau khi tan học,Bùi Túc sẽ đi đường vòng qua học đường nữ tử để đón ta, rồi hai anh em cùng nhau đi bộ về nhà. Con đường lát đá dẫn về nhà đó đã lưu lại biết bao tiếng cười nói vui vẻ của chúng ta.

Ngày tháng cứ thế trôi qua, từ ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, cuồn cuộn trôi về phía tương lai chưa biết trước sẽ ra sao. Lại ba năm nữa trôi qua, mẹ đã hai mươi chín tuổi rồi. Người khuyên bà đi bước nữa chưa bao giờ dứt. Có những người có thể từ chối, nhưng có những người lại không thể từ chối thẳng thừng, ví dụ như chưởng quầy của Cẩm Tú Các. Hắn ta có một gã cháu trai tên là Tôn Đạc, tuy thi cử nhiều lần không đỗ nhưng cũng là một người đọc sách nho nhã, chỉ tiếc là số mệnh không tốt. Trước sau đã chết mất ba đời nương tử. Người nào người nấy mới gả vào cửa được vài ngày là đã đổ bệnh mà mất. Bởi vậy mà người trong vùng mới đồn đại gã có số khắc vợ. Có cái danh tiếng như thế, gã muốn cưới vợ cưới nữa quả thực khó hơn cả lên trời. Nhưng mẹ lại xuất hiện. Bà là người nơi khác đến, lại đèo bòng theo hai đứa con. Trong mắt lão chưởng quầy, mẹ là một lựa chọn rất dễ chèn ép và thao túng. Cho nên bọn họ bất chấp việc mẹ có gật đầu hay không, lập tức để Tôn Đạc xách theo nửa cân mỡ lợn, một thước vải đỏ, thừa lúc đêm tối trèo qua đầu tường nhà ta. Gã ở trong sân la lối om sòm, thu hút không ít hàng xóm láng giềng chạy đến vây xem.

Lúc ấy mẹ đang tắm rửa chải chuốt. Nghe thấy động tĩnh, bà vớ ngay lấy cây chổi rồi lao ra ngoài. Thế nhưng lại thấy Tôn Đạc nở một nụ cười âm hiểm với bà, ném đồ xuống, quay người nghênh ngang đi ra từ cửa chính. Vừa đi gã vừa giả vờ chỉnh sửa lại cổ áo. Trước cửa nhà góa phụ thì lắm chuyện thị phi. Gã cứ mập mờ làm loạn một trận như vậy. Mẹ cứ bị gán cho cái mác không tuân thủ phụ đức như thế. Người làm công trong Cẩm Tú Các đa phần là những người đã có gia đình, hoặc là các cô nương chưa gả chồng. Họ biết chuyện này thì ùn ùn kéo nhau xa lánh mẹ. Ngay cả tập phác thảo do mẹ vẽ ra cũng không có ai chịu dựa theo đó để may mẫu nữa. 

Trong một thời gian ngắn, bước đi của mẹ ở Cẩm Tú Các đong đầy gian nan. Ta ở học đường cũng bị người ta chỉ trỏ, bàn tán sau lưng. Bùi Túc biết chuyện, đã không dưới một lần xông vào giảng đường để chống lưng cho ta. Nhưng lời ra tiếng vào thật đáng sợ. Dù cho mẹ và Tôn Đạc không hề có chút khuất tất nào, cũng bị người ta thêu dệt truyền tai nhau như thật. Thậm chí ngay cả việc quần áo gã xộc xệch đi ra từ phòng mẹ như thế nào, cũng được đồn đại vô cùng sống động.

Khi lời đồn đại bốn phương nổi lên khắp nơi. Tôn Đạc đánh một chiếc kiệu nhỏ dừng trước cửa nhà ta, nói bản thân mình không chấp nhặt việc mẹ từng gả cho người khác, cũng không chấp nhặt việc bà có con. Chỉ cần đi theo gã thì mọi chuyện đều có thể thương lượng. Duy chỉ có một điều, Bùi Túc không được bước chân vào nhà họ Tôn. 

“Nương tử thứ lỗi, nhà họ Tôn chúng ta là nhà thư hương truyền đời, tuyệt đối không có đạo lý đi nuôi con trai cho người khác.” 

Ngoài cổng viện người đông đúc. Tôn Đạc ăn mặc rực rỡ, xa hoa, hống hách đứng trước kiệu. Chờ đợi mẹ phải thỏa hiệp.

Quả nhiên cánh cửa viện mở ra theo đúng ý nguyện của gã. Nhưng người đi ra không phải là mẹ mà là Liễu cô nương. Phía sau nàng là mười tên gia đinh cao to lực lưỡng, trên tay người nào người nấy đều cầm gậy gộc. Một tiếng ra lệnh vang lên, đám gia đinh nối đuôi nhau xông ra. Những khúc gậy to bằng bắp tay nện xuống không tiếc trên người, trên mặt, trên lưng Tôn Đạc. Đánh cho gã ôm đầu chạy thục mạng khắp cả con ngõ. Liễu cô nương quản lý cả một gia tộc lớn, khí thế vốn dĩ đã vô cùng mạnh mẽ. Chỉ cần đứng ở đó, đám đông đang xì xào bàn tán lúc trước lập tức im bặt, ai nấy đều cúi đầu né tránh ánh mắt của nàng.